Nhổ răng khôn khi nào cần nhổ, trường hợp nên theo dõi

Nhổ răng khôn khi nào cần nhổ, trường hợp nên theo dõi

Răng khôn đau nhức khiến nhiều người mất ăn mất ngủ. Nhổ răng khôn là thủ thuật phổ biến trong nha khoa, nhưng không phải ai mọc răng khôn cũng bắt buộc phải nhổ. Bài viết dưới đây giúp bạn hiểu rõ răng khôn là gì, khi nào nên nhổ, khi nào có thể giữ lại theo dõi, cũng như quy trình và cách chăm sóc sau khi nhổ.

Nhổ răng khôn là gì và vì sao răng số 8 hay phải nhổ

Nhổ răng khôn là thủ thuật lấy bỏ răng số 8, chiếc răng mọc trong cùng của cung hàm. Đây là răng cối lớn thứ ba, xuất hiện ở mỗi góc hàm, gồm hai chiếc hàm trên và hai chiếc hàm dưới. Một người có tối đa 4 chiếc răng khôn, nhưng nhiều người chỉ mọc 1-3 chiếc hoặc không mọc chiếc nào do thiếu mầm răng ngay từ đầu.

Răng khôn thường mọc trong độ tuổi 17-25, một số trường hợp mọc muộn hơn, có thể đến khoảng 30 tuổi. Đây là răng mọc sau cùng, nên lúc răng khôn trồi lên, xương hàm phần lớn đã phát triển ổn định và không còn nhiều khoảng trống. Thiếu chỗ mọc là lý do chính khiến răng khôn dễ mọc lệch, mọc ngầm hơn các răng khác trong cung hàm.

Không phải trường hợp nào mọc răng khôn cũng cần can thiệp. Nhiều người mọc răng khôn thẳng, đủ chỗ, không gây triệu chứng gì và có thể giữ nguyên suốt đời. Vậy trường hợp nào bắt buộc phải nhổ, trường hợp nào có thể giữ lại theo dõi?

Khi nào bắt buộc nhổ và khi nào có thể theo dõi giữ lại

Răng khôn mọc lệch nhưng chưa đau vẫn có thể cần nhổ, nếu phim X-quang cho thấy nguy cơ ảnh hưởng răng số 7 hoặc mô xung quanh. Mức độ đau ở thời điểm hiện tại không phản ánh đầy đủ mức độ nguy hiểm về lâu dài, vì nhiều ca răng mọc ngầm âm thầm gây tổn thương xương mà bệnh nhân không hề cảm nhận được.

Nhóm trường hợp thường được bác sĩ chỉ định nhổ gồm: răng mọc lệch đâm vào răng số 7, răng mọc ngầm hoặc thiếu chỗ gây đau tái phát nhiều lần, lợi trùm viêm đi viêm lại, răng khôn bị sâu khó phục hồi, hoặc gây tiêu chân răng, tiêu xương ở răng bên cạnh. Ngược lại, nhóm có thể tạm thời theo dõi là răng mọc thẳng, đủ chỗ, khớp cắn ổn định, vệ sinh làm sạch được và không có tổn thương nào trên phim chụp.

Trì hoãn nhổ răng khôn khi răng thuộc nhóm bắt buộc can thiệp không giúp tình trạng tự cải thiện. Nguy cơ viêm tái phát và ảnh hưởng đến răng số 7 có xu hướng tăng dần theo thời gian, thay vì giảm đi. Quyết định nhổ hay giữ lại cần dựa trên khám lâm sàng kết hợp phim X-quang, không nên tự phán đoán chỉ qua cảm giác đau nhất thời.

TS-BS Nguyễn Thị Mai Phương chia sẻ: “Nhiều bệnh nhân đến khám khi răng khôn đã hết đau và nghĩ vậy là ổn, nhưng phim chụp lại cho thấy răng đang đâm dần vào răng số 7. Sai lầm thường gặp nhất là chỉ dựa vào cảm giác đau để quyết định, trong khi tổn thương xương và răng bên cạnh có thể đã âm thầm diễn ra.”

Mức độ khó của việc nhổ răng khôn phụ thuộc rất nhiều vào kiểu mọc của từng chiếc răng.

Các kiểu mọc bất thường và độ khó từng kiểu khi nhổ

Răng khôn mọc bất thường thường rơi vào ba nhóm chính: mọc ngầm trong xương, mọc kẹt một phần dưới nướu, và mọc nghiêng đâm vào răng số 7. Mỗi kiểu mọc đòi hỏi kỹ thuật xử lý khác nhau, kéo theo độ khó và thời gian thực hiện cũng khác nhau.

Trước khi lập kế hoạch nhổ, nha sĩ thường đối chiếu thêm các hệ phân loại chuyên môn như Pell-Gregory, dựa trên khoảng trống so với cành lên xương hàm, và Winter, dựa trên hướng trục răng gồm thẳng, lệch gần, lệch xa hoặc nằm ngang. Độ khó càng cao, nguy cơ để lâu gây biến chứng càng lớn.

Nếu răng khôn mọc lệch hoặc mọc ngầm nhưng không được xử lý sớm, điều gì có thể xảy ra?

Biến chứng nếu để răng khôn lâu không xử lý

Để răng khôn mọc lệch quá lâu không nhổ có thể dẫn đến nhiều biến chứng cho răng và mô xung quanh. Bốn biến chứng thường gặp nhất gồm sâu răng lây lan, viêm lợi trùm, viêm quanh thân răng tái phát và nang xương hàm.

Răng khôn mọc lệch tạo ra khe giắt thức ăn giữa nó và răng số 7, vị trí rất khó vệ sinh bằng bàn chải thông thường. Thức ăn tồn đọng lâu ngày dẫn đến sâu răng, và tổn thương này có thể lan sang mặt xa của răng số 7, khiến một chiếc răng vốn khỏe mạnh cũng bị ảnh hưởng theo.

Khi nướu che phủ một phần thân răng khôn, phần nướu đó dễ tạo thành túi chứa vi khuẩn, gây viêm lợi trùm với biểu hiện sưng đau. Tình trạng này có xu hướng tái phát nhiều lần nếu không được xử lý dứt điểm. Viêm mô mềm quanh răng khôn cũng có thể lặp lại theo chu kỳ, mỗi đợt viêm sau thường nặng hơn đợt trước, ảnh hưởng đến khả năng há miệng và ăn nhai.

Hiếm gặp hơn nhưng nghiêm trọng hơn là nang xương hàm. Răng khôn mọc ngầm lâu ngày có thể hình thành nang quanh thân răng, phá hủy dần mô xương xung quanh, và trường hợp này đòi hỏi can thiệp phẫu thuật lớn hơn nhiều so với việc nhổ răng khôn thông thường. Đây là lý do bác sĩ thường khuyến nghị xử lý sớm thay vì chờ đến khi đau mới đi khám.

Vậy quy trình nhổ răng khôn diễn ra như thế nào để hạn chế tối đa các biến chứng vừa nêu?

Quy trình nhổ răng khôn và mức độ đau khi thực hiện

Các bước nhổ răng khôn theo quy trình chuẩn

Quy trình nhổ răng khôn gồm 5 bước cơ bản, bắt đầu từ khám và chụp phim đánh giá. Bác sĩ chụp phim toàn cảnh Panorex để xem tổng quát vị trí răng khôn so với các răng lân cận. Với răng mọc ngầm sâu, cần đánh giá thêm tương quan với ống thần kinh răng dưới hoặc xoang hàm trên, bác sĩ sẽ chỉ định thêm CT Cone Beam để có hình ảnh ba chiều chính xác hơn.

Sau khi có đủ thông tin trên phim, bác sĩ gây tê tại chỗ vùng cần nhổ. Thuốc tê có tác dụng khoảng 1-1,5 giờ, đủ thời gian cho phần lớn các ca nhổ răng khôn thông thường. Với răng mọc ngầm hoặc mọc kẹt, bác sĩ mở nướu, chia nhỏ thân răng khi cần thiết, lấy răng ra khỏi ổ xương, làm sạch ổ răng và khâu đóng vết mổ.

Thời gian thực hiện phụ thuộc trực tiếp vào kiểu mọc của răng. Răng mọc thẳng, đơn giản mất khoảng 15-20 phút. Răng mọc lệch, mọc ngầm cần phẫu thuật mở xương mất khoảng 30-60 phút. Tính cả thời gian chuẩn bị và theo dõi sau nhổ tại phòng khám, tổng thời gian thường rơi vào khoảng 60-90 phút.

Nhổ răng khôn có đau không, so sánh Piezotome và nhổ thường

Trong lúc nhổ, nếu gây tê đủ liều, bệnh nhân chủ yếu cảm nhận cảm giác tê và áp lực, ít hoặc không cảm thấy đau. Cơn đau rõ rệt thường chỉ xuất hiện sau khi thuốc tê hết tác dụng, và đây là giai đoạn cần chăm sóc đúng cách để kiểm soát.

Nhổ bằng máy siêu âm Piezotome cắt xương chọn lọc, ít xâm lấn mô mềm xung quanh so với dụng cụ cơ học truyền thống. Với ca phù hợp, thời gian thao tác bằng Piezotome thường ngắn hơn, khoảng 10-15 phút, so với khoảng 20-30 phút khi dùng dụng cụ truyền thống, đồng thời giúp giảm sang chấn và sưng đau sau nhổ. Tuy nhiên không phải trường hợp nào cũng cần dùng đến Piezotome, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp dựa trên độ khó của từng chiếc răng cụ thể.

Sau khi nhổ xong, việc chăm sóc đúng cách quyết định phần lớn tốc độ hồi phục của bạn.

Chăm sóc sau nhổ răng khôn theo từng mốc thời gian

Chăm sóc sau nhổ răng khôn cần tuân theo từng mốc thời gian cụ thể để vết thương lành nhanh và hạn chế biến chứng. Trong 24 giờ đầu, bạn cần cắn chặt gạc để cầm máu. Tình trạng rỉ máu hồng nhẹ trong khoảng 30 phút đến 2 giờ là bình thường. Tránh súc miệng mạnh, khạc nhổ hay dùng ống hút trong giai đoạn này, nên ăn thức ăn mềm, nguội và nhai ở bên hàm đối diện.

Ngày thứ 2 và 3 thường là giai đoạn sưng đau nhiều nhất. Chườm lạnh ngoài má giúp giảm sưng hiệu quả, kết hợp nghỉ ngơi, hạn chế nói nhiều hoặc vận động mạnh. Sưng thường bắt đầu giảm rõ từ ngày thứ 3, đa số hết sưng hẳn sau khoảng 5-7 ngày. Với ca phẫu thuật phức tạp như răng mọc ngầm cần mở xương nhiều, thời gian hết sưng có thể kéo dài đến khoảng 7-10 ngày.

Ngày thứ 7 đến 10 là thời điểm phổ biến để cắt chỉ, tùy vào loại chỉ khâu bác sĩ sử dụng và tốc độ lành thương riêng của từng người. Mô mềm thường lành cơ bản sau khoảng 7-14 ngày, trong khi xương ổ răng bắt đầu tái tạo từ tuần thứ 2 đến tuần thứ 4 và ổn định hoàn toàn sau khoảng 3-6 tháng.

Về ăn uống, nên ưu tiên cháo, súp, sữa và thức ăn mềm nguội trong vài ngày đầu, sau đó tăng dần độ cứng theo từng tuần. Cần kiêng đồ cứng, đồ dai, đồ cay nóng, rượu bia và thuốc lá trong ít nhất vài ngày đầu, vì các yếu tố này làm chậm lành thương và tăng nguy cơ viêm ổ răng khô. Nếu chảy máu không cầm sau nhiều giờ, sưng đau tăng dần thay vì giảm sau ngày thứ 3-4, kèm sốt, chảy mủ, hôi miệng nặng hoặc tê môi và cằm kéo dài bất thường, bạn cần tái khám ngay, không nên tự theo dõi thêm ở nhà.

Mức độ chăm sóc và thời gian hồi phục cũng là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến chi phí nhổ răng khôn.

Chi phí nhổ răng khôn phụ thuộc vào những yếu tố nào

Chi phí nhổ răng khôn không cố định mà thay đổi theo nhiều yếu tố khác nhau, nên các mức giá niêm yết trên các kênh quảng cáo chỉ mang tính tham khảo. Bạn có thể xem thông tin chi tiết tại trang dịch vụ nhổ răng khôn của Nha Khoa Anna để nắm các hạng mục liên quan trước khi thăm khám.

Độ khó của răng là yếu tố ảnh hưởng lớn nhất. Răng mọc thẳng, đơn giản có chi phí thấp hơn răng mọc ngầm hoặc mọc lệch cần phẫu thuật mở xương, đúng như phân loại độ khó đã trình bày ở bảng kiểu mọc phía trên. Vị trí răng, thuộc hàm trên hay hàm dưới, gần dây thần kinh hay xoang hàm, cũng ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ phức tạp và thời gian thực hiện.

Phương pháp thực hiện là yếu tố tiếp theo. Nhổ bằng dụng cụ truyền thống và nhổ bằng công nghệ Piezotome xâm lấn tối thiểu thường có mức giá khác nhau, do khác biệt về thiết bị sử dụng và thời gian chiếm dụng phòng tiểu phẫu. Ngoài ra, chi phí cận lâm sàng đi kèm như phim Panorex, CT Cone Beam khi cần, hoặc xét nghiệm máu trước khi nhổ với ca phức tạp hay bệnh nhân có bệnh nền cũng cộng thêm vào tổng chi phí. Cơ sở thực hiện, gồm tay nghề bác sĩ, trang thiết bị và tiêu chuẩn vô trùng, cũng là yếu tố tạo ra chênh lệch giá giữa các phòng khám.

Vì chi phí phụ thuộc vào nhiều biến số cá nhân, bạn nên đến khám và chụp phim trực tiếp để được báo giá chính xác theo tình trạng răng của mình, thay vì so sánh giá qua các quảng cáo chung chung. Từ việc hiểu răng khôn là gì, khi nào cần nhổ, đến quy trình và chi phí, tất cả đều nên được bác sĩ xác nhận qua thăm khám trực tiếp trước khi bạn đưa ra quyết định cuối cùng.

Câu hỏi thường gặp